A A A

Wieża

Kamienna, cylindryczna budowla, zwana popularnie Basztą, to jedna z najstarszych murowanych fortalicji w Polsce, a zarazem najdalej na wschód wysunięty obiekt tego typu. Przyjmuje się, że podobnie jak XIII-wieczne założenia obronne Małopolski, pierwotnie otoczona była obwodem umocnień drewnianych lub drewniano-ziemnych, stanowiąc wraz z nimi pierwszy kazimierski zamek.

Brakuje historycznych źródeł, które mówiłyby o czasie powstania owego zamku czy jego fundatorze, przypuszczać jednak można, że wzniesiony on został z fundacji książęcej lub królewskiej po 1286 roku. Także niektóre cechy architektoniczne wieży wskazują, że fortyfikacja ta mogła być wybudowana pod koniec wieku XIII, a najpóźniej w czasach Władysława Łokietka tj. do lat 30-tych XIV wieku.

Wieża wzniesiona została z lokalnego kamienia – opoki wapiennej, na planie koła o średnicy 10 m. Jej mury, osiągające w dolnej partii grubość 4 metrów, wznoszą się obecnie na wysokość 20 m. Usytuowany na wysokości 6 m otwór drzwiowy potwierdza możliwość wejścia do niej z poziomu drewnianych umocnień. Nie sposób dziś określić jaki posiadała dach, jednak uwiecznione w najstarszych kazimierskich pieczęciach z XVI i XVII wieku wizerunki „baszty” wskazują, że mogła być przykryta stożkowatym dachem wspartym na drewnianych słupach.

W jej wnętrzu, od poziomu wejścia, zachowały się ślady trzech kondygnacji użytkowych: wejściowej, a wyżej – obronnej i najobszerniejszej – mieszkalno-gospodarczej z zachowanymi śladami butelkowego kominka. Kondygnacje wyższe wyposażone były w pojedyncze szczelinowe otwory okienne z kamiennymi ławami. Na szczycie wieży usytuowany był taras obserwacyjny. Poniżej poziomu wejścia znajduje się bezokienny loch, który mógł pełnić funkcje więzienne.

Zamek z kamienną wieżą, ulokowany na wybitnym cyplu lessowego wzgórza, bezpośrednio nad miejscem tzw. przewozu wojszyńskiego, ze względu na swoje typowo obronne cechy i strategiczne położenie mógł pełnić funkcję strażnicy przeprawy przez Wisłę ważnego szlaku komunikacyjnego i handlowego, wiodącego ze Śląska, Wielkopolski i Pomorza na Ruś. Po lokacji miasta i wybudowaniu w połowie XIV wieku położonego poniżej zamku murowanego obie fortyfikacje stworzyły system dwóch wspierających się punktów obronnych. System ten mógł funkcjonować bardzo długo. Elementy drewnianych budowli otaczających kamienny stołp widoczne są jeszcze na rysunku E.J. Dahlberga z 1656 roku. Do naszych czasów, niestety, nie zachowały się żadne ślady drewnianych umocnień. Silne procesy erozyjne lessowego cypla spowodowały, że wszelkie nawarstwienia kulturowe, których pierwotny poziom użytkowy znajdował się o wiele wyżej, być może na poziomie widocznej odsadzki dolnej partii murów, spłynęły w dół zbocza. Jedynie biegnący po południowo-wschodniej stronie schodów wejściowych wąski wąwóz interpretowany być może jako pozostałość dawnej drogi dojazdowej do starszego zamku.]

Wieża

realizacja: alfaweb, oprogramowanie: hydraportal